Jak substancje antyodżywcze wpływają na nasze jelita?

Substancje antyodżywcze są naturalnymi lub syntetycznymi związkami znajdującymi się głównie w produktach roślinnych, które mogą zakłócać przyswajanie składników odżywczych i prowadzić do negatywnych skutków zdrowotnych, takich jak nudności, wzdęcia, bóle głowy, wysypki i niedobory żywieniowe. Przykładami substancji antyodżywczych są fitany, szczawiany i lektyny. Chociaż te substancje mogą mieć niekorzystne efekty, to jednak posiadają również korzyści zdrowotne i istnieją różne metody zmniejszające ich negatywny wpływ na zdrowie, takie jak obróbka mechaniczna, termiczna i biochemiczna (Popova & Mihaylova, 2019¹).

 

Czym są substancje antyodżywcze?

Substancje antyodżywcze, takie jak lektyny, fitany i szczawiany, występują naturalnie w wielu produktach spożywczych, w tym w roślinach strączkowych, zbóż, orzechach i nasionach. Chociaż w małych ilościach mogą one pełnić pozytywne funkcje, takie jak ochrona roślin przed szkodnikami, w większych dawkach mogą negatywnie wpływać na zdrowie jelit.

„Do substancji antyodżywczych zaliczamy:

Fitany (kwas fitynowy)
Szczawiany
Lektyny
Inhibitory proteazy
Inhibitory amylazy
Glukozynolany
Saponiny
Alkaloidy (np. solanina)
Taniny
Goitrogeny”

Wpływ na jelita i zdrowie ogólne

• Zakłócenie wchłaniania składników odżywczych: Substancje antyodżywcze mogą wiązać się z minerałami, uniemożliwiając ich wchłanianie. Może to prowadzić do niedoborów składników odżywczych, mimo spożywania zbilansowanej diety.
• Podrażnienie błony śluzowej: Niektóre substancje antyodżywcze mogą drażnić błonę śluzową jelit, prowadząc do stanów zapalnych i problemów trawiennych.
• Wpływ na mikroflorę jelitową: Zdrowa mikroflora jelitowa jest kluczowa dla naszego ogólnego stanu zdrowia. Substancje antyodżywcze mogą zakłócać równowagę bakteryjną w jelitach.

Pozytywne aspekty substancji antyodżywczych

Chociaż substancje antyodżywcze powszechnie występują w żywności roślinnej i mogą mieć niekorzystne skutki, takie jak zmniejszenie dostępności składników odżywczych i inhibicja wzrostu, to także wykazują korzyści zdrowotne, np. mogą obniżać poziom glukozy i insuliny we krwi oraz poziom cholesterolu i trójglicerydów. Kwas fitynowy, lektyny, związki fenolowe, inhibitory amylazy oraz saponiny zostały powiązane z niższym ryzykiem raka (Thompson, 1993²).

Metody zmniejszania negatywnego wpływu

• Odpowiednie przygotowanie żywności: Namaczanie, kiełkowanie, fermentacja i gotowanie to metody, które mogą znacznie zmniejszyć poziom substancji antyodżywczych w żywności, działając synergicznie, aby dostarczyć żywność o niższej zawartości tych związków.
• Zróżnicowana dieta: Ograniczenie spożywania produktów bogatych w substancje antyodżywcze i jednoczesne zwiększenie spożycia różnorodnych produktów bogatych w składniki odżywcze może pomóc w utrzymaniu zdrowia jelit.

Substancje antyodżywcze, mimo że mogą zakłócać przyswajanie składników odżywczych i wywoływać negatywne efekty zdrowotne, posiadają również korzyści dla naszego zdrowia. Przez świadome podejście do sposobu przygotowania żywności i zróżnicowanie diety, możemy zminimalizować ich negatywny wpływ i cieszyć się lepszym zdrowiem. Interakcje między mikroskładnikami odżywczymi a genami mają znaczenie dla procesów zapalnych, odpowiedzi immunologicznej i aktywności antyoksydacyjnej, co ma znaczenie dla starzenia się i długowieczności (Mocchegiani et al., 2014).

Przypisy:

¹ Antinutrients in Plant-based Foods: A Review, A. Popova, D. Mihaylova, 29 lip 2019

² Potential health benefits and problems associated with antinutrients in foods, L. Thompson, 1993