różnorodne rodzaje strączków, takie jak fasola, soczewica, groch i ciecierzyca. Obraz podkreśla ich różnorodność i bogactwo w diecie, ukazując w atrakcyjny i kolorowy sposób ich wartość odżywczą i rolę w zdrowym odżywianiu.

Lektyny, często omawiane w kontekście zdrowej diety, wywołują wiele pytań i wątpliwości. Zrozumienie ich roli w naszym organizmie i wpływu na zdrowie jest kluczowe dla podejmowania świadomych decyzji żywieniowych. Przyjrzyjmy się bliżej, czym są lektyny, gdzie występują w naszej diecie i kto powinien rozważyć ich ograniczenie.

Czym są lektyny?

Lektyny to białka lub glikoproteiny zdolne do odwracalnego wiązania węglowodanów. Odkryte pierwotnie w roślinach, występują także u innych gatunków, od mikroorganizmów po ludzi. Działają one przez reagowanie z błonami komórkowymi, które zawierają specyficzne kompleksy cukrowe, do których lektyny wykazują powinowactwo. W roślinach pełnią funkcje ochronne, działając jak naturalne pestycydy.

Gdzie występują lektyny?

Lektyny znajdują się w szeregu produktów spożywczych. Oprócz roślin strączkowych, takich jak fasola, soczewica, groch czy ciecierzyca, są obecne również w zbożach, niektórych owocach i warzywach, a także w orzechach i nasionach. Stanowią one naturalną obronę roślin przed szkodnikami, ale mogą też wpływać na ludzki przewód pokarmowy.

Potencjalne zagrożenia związane z lektynami

  • Działanie prozapalne: Lektyny mogą przyczyniać się do stanów zapalnych w organizmie.
  • Uszkodzenie nabłonka jelit: Mogą uszkadzać ścianki jelit, prowadząc do zwiększenia ich przepuszczalności.
  • Zakłócenie trawienia: Lektyny mogą obniżać aktywność enzymów trawiennych, utrudniając procesy metaboliczne.
  • Wpływ na funkcjonowanie organów: Mogą powodować zmiany morfologiczne w nerkach, wątrobie i trzustce.
  • Zakłócenie receptorów komórkowych: Lektyny mogą zakłócać funkcjonowanie kluczowych receptorów komórkowych, przyczyniając się do insulinooporności.
  • Wpływ na odporność i alergie: Mogą osłabiać odporność i przyczyniać się do rozwoju alergii oraz chorób autoimmunologicznych.

Wpływ na przewód pokarmowy

Lektyny mogą wpływać na zdrowie i rozwój młodych zwierząt oraz prowadzić do zaburzeń odżywiania w przewodzie pokarmowym ludzi. Ich odporność na trawienie pozwala im wiązać się z komórkami nabłonka przewodu pokarmowego, co może zakłócać naturalną mikroflorę jelitową i interferować z sekrecją hormonów (Pusztai, 19931).

Czytaj również:  Najlepsze przepisy na ciepłe napoje idealne na jesienne wieczory

Negatywne skutki zdrowotne

Zdolność lektyn do wiązania się z komórkami nabłonka jelitowego może prowadzić do uszkodzenia nabłonka, zakłócenia procesów trawienia i wchłaniania składników odżywczych oraz wywoływania reakcji alergicznych lub autoimmunologicznych (Vasconcelos & Oliveira, 20042).

Potencjalne korzyści

Niektóre badania sugerują, że lektyny mogą wykazywać działanie przeciwnowotworowe, wiążąc się preferencyjnie z błonami komórkowymi komórek nowotworowych, co prowadzi do ich śmierci i hamowania wzrostu guza (de Mejia & Prisecaru, 20053).

Kto powinien unikać lektyn?

Osoby z chorobami autoimmunologicznymi, zespołem jelita drażliwego, alergiami pokarmowymi, czy problemami z przewodem pokarmowym nieznanego pochodzenia mogą skorzystać na ograniczeniu lektyn w diecie.

„Osoby cierpiące na autoimmunologiczne zaburzenia, zespół jelita nadwrażliwego, alergie na pokarmy lub problemy z przewodem pokarmowym o nieustalonej etiologii mogą odnieść korzyści z redukcji spożycia lektyn w swoim jadłospisie”

Dieta niskolektynowa

Dieta ograniczająca lektyny może obejmować mięso, ryby, wybrane warzywa i owoce, a także tłuszcze roślinne i zwierzęce o dobrej jakości. Ważne jest, by taka dieta była zbilansowana i skomponowana przez specjalistę, aby uniknąć niedoborów składników odżywczych.

Kategoria Przykłady
Białko Drób, różnorodne mięsa, ryby – w tym wszystkie ryby dziko żyjące oraz owoce morza, a także każdy rodzaj mięsa wysokiej jakości oraz jaja (w ilości dostosowanej do indywidualnych potrzeb).
Tłuszcze Olej kokosowy, oliwa z oliwek, olej z awokado, ghee dobrej jakości od krów karmionych trawą, olej makadamia, oleje z alg, olej MCT, olej z orzechów włoskich, tran, czerwony olej palmowy, olej sezamowy
Źródło węglowodanów sorgo, maniok, baobab, bataty, brukiew, pasternak, proso
Warzywa Brokuły, brukselki, kapusty, jarmuż, kiszonki, boćwina, rukola, rukiew wodna, brukiew, seler, rzepa, cebula, pory, szczypiorek, szalotka, cykoria, marchew, karczoch, buraki, rzodkiewka, rzodkiew, topinambur, szparag, czosnek, zielone sałaty, koper włoski, szpinak, gorczyca, pietruszka, bazylia, wodorosty, glony, grzyby
Owoce oliwki, awokado, kiwi, wszystkie owoce jagodowe, zielone mango, zielone banany
Orzechy i ziarna Orzechy makadamia, orzechy włoskie, orzechy pekan, pistacje, orzechy brazylijskie, orzechy laskowe, orzechy piniowe, kokos, kasztany jadalne, siemię lniane, nasiona konopi, sezam, nasiona babki jajowatej.
Nabiał masło klasy extra, sery kozie, sery owcze, jogurty kokosowe na bazie roślinnej, sery wysokotłuszczowe premium oraz organiczne, pełnotłuste śmietany
Inne czekolada gorzka >70%, mąka migdałowa,
Czytaj również:  Fityniany - korzyści i zagrożenia dla zdrowia

Lektyny mogą przynosić korzyści zdrowotne, ale również stanowić ryzyko, szczególnie gdy są spożywane w dużych ilościach lub bez odpowiedniego przygotowania. Gotowanie produktów bogatych w lektyny jest kluczowe, aby zmniejszyć ich aktywność biologiczną i potencjalne negatywne skutki. Dieta zrównoważona, zawierająca różnorodne pokarmy, w tym te bogate w lektyny, może przyczynić się do obniżonego ryzyka wielu chorób, pod warunkiem, że produkty te są właściwie przygotowane.

Źródła:

  1. Pusztai, A. (1993). Dietary lectins are metabolic signals for the gut and modulate immune and hormone functions. European Journal of Clinical Nutrition, 47(10), 691-9. Link do źródła
  2. Vasconcelos, I., & Oliveira, J. (2004). Antinutritional properties of plant lectins. Toxicon: Official Journal of the International Society on Toxinology, 44(4), 385-403. Link do źródła
  3. de Mejia, E. D., & Prisecaru, V. (2005). Lectins as Bioactive Plant Proteins: A Potential in Cancer Treatment. Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 45, 425 – 445. Link do źródła

 

 

Polecane

lekarz

Co to jest cytologia i co pokazuje?       

Cytologia to badanie dla kobiet, które należy wykonywać w ramach…

Czytaj więcej
odporność

Suplementy na odporność – sprawdź w co warto zaopatrzyć się na jesień!

Odporność – to słowo, które na jesieni jest na ustach…

Czytaj więcej
Sposoby na rozszerzone pory

Domowe sposoby na rozszerzone pory

Pory stanowią nieodłączny element skóry, to dzięki nim jest możliwe…

Czytaj więcej
twarz

Jak zadbać o suchą skórę?

Masz suchą cerę? Zadbaj o prawidłową pielęgnację, a będzie wyglądać…

Czytaj więcej
Dieta wodna

Dieta wodna – zdrowa woda siły doda

Nie ma żadnych ograniczeń, co do grupy osób, które mogą…

Czytaj więcej